Składniki pokarmowe - fosfor

ZAWARTOŚĆ W GLEBIE:

Ogólna zawartość fosforu w glebie waha się od 0,03 do 0,15%, zależy od rodzaju podłoża i zawartości w nim materii organicznej ( związki organiczne zawierają od 0,5 do 1,5% fosforu w swym składzie, więc im więcej materii organicznej tym więcej fosforu w glebie). Przeciętnie 30-40% fosforu występuje w glebie w postaci związków organicznych, zaś 60-70% w postaci mineralnej. Ze względu na dostępność fosforu dla roślin ważne są trzy formy fosforu w glebie: fosfor aktywny, ruchomy i zapasowy. Fosfor aktywny występuje w glebie w postaci jonów: PO43-, HPO42-, H2PO4-. Rośliny pobierają w większości fosfor w postaci tych dwóch ostatnich jonów. Fosfor ruchomy z kolei to najczęściej związki rozpuszczalne w słabych kwasach, należą tu także niektóre związki organiczne jak np. fityniany wapnia, glinu i żelaza. Fosforany te stanowią ok. 10 % zawartości całego fosforu w glebie. Fosfor zapasowy są to różnego rodzaju skały i minerały jak np. Apatyty, fosforyty i inne.

Ze względu na to iż fosfor nie jest pobierany przez rośliny pod każda postacią, ważne są jego przemiany w glebie od form nieaktywnych do aktywnych. Największe ilości fosforu przyswajalnego dla roślin ( ruchomego) znajduje się w glebach o odczynie lekko kwaśnym ( pH 5,0). Na glebach bardzo kwaśnych dochodzi do jego uwstecznienia czyli spadku zawartości jonów przyswajalnych. Jeśli gleba jest zasadowa wówczas powstają fosforany, które są trudno dostępne dla roślin. Jeśli chodzi o straty fosforu w glebie to nie ma większych obaw o to że w trakcie cyklu wegetacyjnego zabraknie go w glebie. W przeciwieństwie do azotu jest pierwiastkiem mało ruchliwym tzn. pozostaje w tej warstwie gleby, do której go wprowadziliśmy. Jedyne co może spowodować jego ubywanie to zmiana w formy krystaliczne i wymywanie przed opady deszczu, lecz są to straty bardzo niewielkie. Przyjmuje się że wynoszą one 0,5 kg na rok z hektara.

POBIERANIE PRZEZ ROŚLINY:

Jak zaznaczyłem wcześniej fosfor pobierany jest przez rośliny w postaci jonów HPO42- i H2PO4-. Rośliny nie pobierają przez cały okres wegetacyjny takiej samej ilości fosforu. Zboża najwięcej pobierają go w okresie rozwoju i dojrzewania kłosa, okopowe zaś w drugim i trzecim miesiącu wegetacji. Pobieranie przez rośliny fosforu ułatwiają jony NH4+ i Mg2+ , natomiast jony NO3- działają antagonistycznie w stosunku do fosforu tzn. utrudniają jego pobieranie.

Zawartość fosforu w roślinie mieści się w granicach 0,1 do 0,5% suchej masy. Jego ilość zależy od gatunku, fazy rozwojowej i warunków wzrostu rośliny. Części generatywne tj. kwiaty, nasiona zawierają więcej fosforu aniżeli np. liście. Wyjątkowo dużo fosforu zawierają nasiona roślin strączkowych i oleistych

NIEDOBÓR I ROLA W ROŚLINIE:

W roślinie występuje w postaci organicznej i mineralnej. W formie mineralnej występuje głównie jako ortofosforany i pirofosforany. Przede wszystkim fosfor jest niezbędny do powstawania związków organicznych np. estrów, kwasu fitynowego, fosfolipidów, RNA, DNA i koenzymów. Wchodzi on w skład ATP, który jest nośnikiem energii. Kwas fitynowy pełni rolę materiału zapasowego i gromadzi się głównie w nasionach i pokrywa potrzeby pokarmowe rośliny w pierwszej fazie wzrostu. Fosfolipidy z kolei są materiałem budulcowym błony komórkowej i bierze udział w transporcie składników pokarmowych.

W przypadku fosforu należy wspomnieć o jego plonotwórczym znaczeniu. Odpowiednia dawka fosforu dostępnego dla roślin wpływa na zwiększenie plonu poprzez lepiej rozwinięty system korzeniowy ( lepsze pobieranie wody i składników pokarmowych), przyspieszenie dojrzewania, zwiększenie odporności na suszę i mróz. Fosfor pozytywnie wpływa także na jakość plonu, zwiększając zawartość skrobi w ziemniakach, cukru w burakach, a także witamin. Rośliny, które cierpią na niedostatek tego składnika charakteryzują się słabym rozwojem i rozgałęzieniem pędów na skutek zahamowanej syntezy RNA, który decyduje jak wiemy o syntezie białek. Opóźnieniu ulega także dojrzewanie nasion i owoców. Na liściach niedobór odznacza się ciemnozielonym zabarwieniem starszych liści, gdyż jest bardzo ruchliwy i podczas niedoboru przemieszcza się do młodych liści. Przy znacznych niedoborach liście przyjmują prawie fioletowe przebarwienie i staja się spiczaste.

NAWOZY AZOTOWE I ICH STOSOWANIE: Fosfor zawarty w nawozach fosforowych występuje w formie związków różnie rozpuszczalnych i dlatego dzielimy je na: » rozpuszczalne w wodzie » rozpuszczalne w słabych kwasach organicznych » rozpuszczalne w mocnych kwasach mineralnych Poniżej opisze pokrótce te najczęściej stosowane i najłatwiej dostępne. 1) Superfosfaty: Superfosfat pojedynczy (prosty) pylisty - Otrzymuje się go poprzez traktowanie fosforytów i apatytów kwasem siarkowym. W nawozie jest ok. 18% Fosforu w postaci P2O5, oraz 10% Siarki i 20% wapnia. Superfosfat pojedynczy (prosty) granulowany - granulki mają od 1do 4 mm średnicy, zawierają ok. 19% fosforu w postaci P2O5. Jest łatwo rozpuszczalny w wodzie. Doświadczenia wykazały iż daje lepsze wyniki niż superfosfat prosty pylisty, gdyż granulki mają mniejszą powierzchnię kontaktu z glebą aniżeli w postaci pylistej. Superfosfat potrójny granulowany - nawóz ten występuje w postaci granulek aby nie dopuścić do jego zbrylenia. Stosuje się go bezpośrednio przed siewem lub sadzeniem roślin, aby zawarty w nim łatwo rozpuszczalny w wodzie fosfor mógł być w krótkim czasie pobrany przez rośliny. 2) Mączka fosforytowa - jest to po prostu drobno zmielona skała fosforytowa. Zawiera ona 29% fosforu w postaci P2O5. Jest nawozem niehigroskopijnym tzn. nie pochłaniającym wody i nie zbrylającym się. Pod działaniem kwasów zawartych w glebie przechodzi w formę łatwiej przyswajalną dla roślin. Z tego tez względu lepiej stosować go na glebach lekko kwaśnych lub zbliżonych do obojętnego. Po rozsianiu mączka fosforytowa powinna zostać przykryta glebą. 3) Mączka kostna - nawóz ten składa się ze zmielonych kości zwierzęcych. Zawiera ponad 20% fosforu w swym składzie. Stosuje się je przed siewem lub sadzeniem roślin, inne właściwości ma takie jak mączka fosforytowa. Reasumując chciałbym przytoczyć ogólną zasadę stosowania nawozów fosforowych. Otóż wykorzystanie fosforu w pierwszym roku wynosi zaledwie 20-25% ogólnej jego ilości w glebie. Pozostałe ilości wykorzystywane są w latach kolejnych. Wszystkie nawozy fosforowe stosuje się przed siewem lub sadzeniem roślin. Na niektórych rodzajach gleb można stosować go raz na kilka lat w skomasowanej dawce.

Polecamy:

(KOSA)

Zdjęcie zapożyczone ze strony pioneer.info.pl

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ]