Składniki pokarmowe - azot

ZAWARTOŚĆ W GLEBIE:

Gleby nasze zawierają na ogół niewielkie ilości azotu ( dla porównania jest go 10 razy mniej niż potasu). Ilość jego w glebach mineralnych waha się od 0,02 do 0,35%, zaś w glebach organicznych od 1 do 4%. Pond 90% z tego występuje w postaci związków organicznych wchodzących w skład substancji organicznej (związki z węglem). Dlatego też najwięcej azotu znajduje się w wierzchniej warstwie gleby. Zaledwie 1-5% azotu glebowego występuje w postaci mineralnej tj. bezpośrednio dostępnej dla roślin. Są to jony lub związki azotu amonowego (N-NH4+), i azotu azotanowego (N-NO3-). Oprócz postaci mineralnej i organicznej, azot w glebie występuje także w postaci gazowej tzn. formie cząsteczkowej N2. Jest to nic innego jak tylko azot atmosferyczny, którego jest ponad 78% w powietrzu. Niestety jest on tylko dostępny dla roślin motylkowych i kilku innych współżyjących z bakteriami z rodzaju Rhizobium. W glebie zachodzą liczne procesy umożliwiające roślinom pobieranie azotu w odpowiedniej dla nich formie. Są to procesy nitryfikacji, mineralizacji, immobilizacji (zainteresowanych tymi procesami odsyłam do literatury fachowej). Należy także wspomnieć o tym, iż azot dostaje się do gleby z nawozami mineralnymi, organicznymi, jest wiązany przez wyżej wymienione bakterie, oraz dostaje się wraz z przyoranymi resztkami pożniwnymi. Największe ilości dostarczają nawozy mineralne, stosowane przez człowieka.

POBIERANIE PRZEZ ROŚLINY:

Rośliny pobierają azot przez system korzeniowy głównie w formie amonowe (NH4+) oraz azotanowej (NO3-). Minimalne ilości mogą być pobierane w postaci jonu NO2- , lecz w większych ilościach jest on toksyczny dla rośliny. Z połączeń organicznych w bardzo małej ilości może być pobierany w postaci mocznika lub aminokwasów ( jednak te formy nie maja praktycznie znaczenia w odżywianiu roślin azotem). Forma azotanowa i amonowa są równorzędne w żywieni rośliny a to jaką formę pobiorą zależy od wielu czynników tj. od gatunku rośliny, jej stanu fizjologicznego, formy azotu w nawozach. Duży wpływ na pobierają formę ma także pH gleby. W warunkach zbliżonych do pH obojętnego lepszy jest azot w formie amonowej. Im wyższe pH tzn. im gleba jest kwaśniejsza tym zwiększa się pobieranie azotu w formie azotanowej. Pobrany w ten sposób azot jest włączany w strukturę roślinnych związków organicznych i bezpośrednio wykorzystywany w roślinie.

ROLA W ROŚLINIE:

W roślinie azot występuje głównie w postaci związków organicznych, tylko niewielkie jego części występują w formie mineralnej (NH4+ , NO3-). Produktami syntezy azotu mineralnego pobieranego przez rośliny są organiczne związki azotowe. Zalicza się do nich: aminokwasy, białka, peptydy, amidy, kwasy nukleinowe i nukleotydy, związki wchodzące w skład chlorofilu, witamin i wiele innych. Bez wątpienia najważniejszą grupą związków azotowych są białka. To one stanowią budulec dla innych związków i substancji. Znaczne ilości azotu znajdują się w białkach zapasowych w nasionach i ziarniakach zbóż (zawartość azotu w nich może dochodzić do 8-15% suchej masy, a u niektórych gatunków nawet do 50%). Chcę tylko zasygnalizować występuje wiele rodzajów białek. Są białka proste i złożone, enzymatyczne i regulacyjne, lecz są to zagadnienia typowo biochemiczne w które nie będziemy się wgłębiać. Białka pełnią wiele ważnych funkcji gdyż są odpowiedzialne za przeprowadzanie i regulowanie prawie wszystkich procesów biochemicznych zachodzących w roślinie. Związki azotowe są także niezastąpione w procesie fotosyntezy, najważniejszego procesu w roślinie.

Inną ważną grupą związków azotowych są nukleotydy i kwasy nukleinowe. Stanowią one materiał genetyczny wszystkich organizmów żywych. Azot wchodzi w skład białek, które następnie wchodzą w skład łańcuchów budujących DNA i RNA. Nie można także zapominać o tym, że azot bierze udział w stymulowaniu syntezy i obiegu regulatorów wzrostu i rozwoju roślin tj. auksyn, giberelin i kwasu abscysynowego. Także niektóre alkaloidy i naturalne substancje ochronne w roślinie syntetyzowane są przy pomocy azotu.

SKUTKI NIEDOBORU I NADMIARU:

W początkowym okresie wzrostu niedobór azotu zaznacza się na najstarszych liściach, z których następnie jest transportowany do młodszych partii rośliny. Liście przybierają jasnozielony kolor, a następnie zaczynają żółknąć od wierzchołków. Zostaje zahamowany wzrost roślin, liście drobnieją. Z czasem dolne liście całkowicie zasychają a chlorozy przenoszą powstają na liściach młodszych ( charakterystyczne dla azotu jest to iż chlorozy pokrywają całą powierzchnie blaszki liściowej z nerwami włącznie, które czasem przebarwiają się na purpurowo). Może także dochodzić do niedorozwoju organów generatywnych a co za tym idzie do zniekształcenia owoców lub ich całkowitego braku.

Nadmiar azotu w roślinie spowodowany jest głównie zbyt intensywnym nawożeniem nawozami azotowymi. Rośliny znacznie szybciej rosną i staja się wybujałe, liście stają się nienaturalnie ciemnozielone. Pogarsza to jakość plonów, gdyż roślina całą swoją energię wkłada w rozwój części wegetatywnych. Wydłuża to znacznie okres wegetacji, także co warto zaznaczyć rośliny przenawożone azotem są bardziej podatne na choroby i szkodniki. Pamiętajmy się aby mieć na uwadze to ile i jakie nawozy azotowe stosujemy, gdyż zarówno niedobór jak i nadmiar nie są dla rośliny korzystne.

NAWOZY AZOTOWE I ICH STOSOWANIE: Nawozy azotowe możemy podzielić na 4 grupy zależnie od formy azotu w nich występującej: 1) Nawozy amonowe - zawierają azot w formie amonowej. 2) Nawozy saletrzane - zawierają azot w formie azotanowej. 3) Nawozy saletrzano-amonowe - zawierające azot zarówno w formie azotanowej jak i amonowej. 4) Nawozy amidowe - azot występuje w formie amidowej. Ad.1) Do nawozów amonowych zaliczamy: Siarczan amonowy, chlorek amonowy, amoniak skroplony i wodę amoniakalną. Nawozy amonowe najbardziej zakwaszają glebę i dlatego nie powinny być stosowane pod rośliny nie tolerujące zbytniego zakwaszenia, a szczególnie na glebach lekkich i kwaśnych. Siarczan amonowy stosujemy przed siewem lub sadzeniem roślin. Amoniak ciekły i woda amoniakalna są najtańszymi nawozami azotowymi a przy tym odznaczają się największa ilością czystego składnika. Należy jednak zachować szczególną ostrożność przy ich stosowaniu, gdyż w normalnych warunkach amoniak jest gazem i dawka 1,5 g/ m3 może być śmiertelna dla ludzi i zwierząt. Do ich stosowania stosuje się specjalnie do tego celu przygotowane rozlewacze. Ad.2) Do nawozów saletrzanych zaliczamy saletrę wapniową i sodową, są łatwo rozpuszczalne w wodzie. Są szybkodziałające. Nie są jednak powszechnie stosowane gdyż są drogie. Są stosowane tylko pogłównie tj. podczas uprawy roślin. Saletra wapniowa bardzo szybko chłonie wodę w powietrza, oznacza to iż nawóz z otwartego worka musi być jak najszybciej zużyty, w przeciwnym razie zbryli się. Nie wymaga przykrycia glebą, można stosować na glebach kwaśnych i zasadowych. Ad.3) Do nawozów saletrzano-amonowych zaliczamy saletrę amonową i saletrzak. Są to najczęściej stosowane nawozy azotowe w Polsce. Mogą być stosowane zarówno przedsiewnie jak i pogłównie. Saletra amonowa nieznacznie zakwasza glebę. Wadą jej jest to iż bardzo łatwo zbryla się, jednak brył nie można rozbijać metalowymi narzędziami gdyż powstałe iskry mogą doprowadzić do wybuchu. Saletrzak nie wywierają żadnego wpływu na odczyn gleby, podczas stosowania wymaga przykrycia glebą. Ad.4) Do nawozów amidowych stosowanych w Polsce zalicza się mocznik. Może być stosowany przedsiewnie i pogłównie. Szybko przemieszcza się w glebie. Mocznik jest nawozem nieznacznie zakwaszającym glebę.

Polecamy:

(KOSA)

Zdjęcie zapożyczone ze strony pioneer.info.pl

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ]