23 września 2010 20:10

Śliwa domowa

Prunus domestica

WYSTĘPOWANIE

Gatunek Śliwa domowa (Prunus domestica) należy do rodzaju śliwa (Prunus), podrodziny śliwowych (Prunoidae), a rodziny różowatych (Rosaceae). Rodzaj ten obejmuje 32 gatunki. Najważniejszymi gatunkami są; Prunus domestica L., P. insitita L., P. divaricata Led., Prunus spinosa L., P. salicina Lindl., P. americana Marsh, P. ussuriensis Kov. Et Kost., P. nigra Ait., P. angustifolia Marsh., P. hortulana. Bail, P. munsoniana Wight etHedr. Oraz P. simonii Carr. Najwięcej gatunków śliw występuje na Kaukazie, w Azji Mniejszej, w Azji Środkowej oraz w Grecji i Macedonii. Śliwy do uprawy zostały wprowadzone przez Syryjczyków i Persów, a w Europie Greków i Rzymian. Obecnie śliwki zajmują ósme miejsce w produkcji owoców na świecie i produkuje się ich ponad 5 mln ton rocznie. Śliwki nie mają dużej wartości energetycznej ale za to posiadają dużą wartość odżywczą., dzięki zawartości cukrów, kwasów organicznych, pektyn, garbników, substancji aromatycznych i enzymów. Śliwy przeważnie w odpowiednich warunkach żyją i owocują 30 - 35 lat.

CHARAKTERYSTYKA

Pokrój: wysokość 8-11 metrów, rośnie dość silnie.
Liście: eliptyczne lub odwrotnie jajowate, długości 5-10 cm, o brzegach piłkowanych, ciemnozielone nagie, matowe, od spodu lekko owłosione.
Kwiaty: białe lub zielonobiałe, o średnicy korony 1,5-2,5 cm, osadzone zwykle po 2.Szypułka kwiatowa lekko owłosiona, pięciodzielny, składa się z pięciu działek kielicha, pięciu płatków korony, 20-30 pręcików ułożonych w trzech okółkach, i jednego wolnego słupka powstałego z jednego owocolistka.
Kwitnienie: śliwy wchodzą w okres kwitnienia i owocowania od drugiego do szóstego roku po posadzeniu.
Owoce: wydłużone, jajowate lub prawie kuliste, różnej barwy, od biało-zielonej i żółtej do czerwonej i granatowej. Smaczne, jadalne, pestki różnych kształtów, najczęściej podłużne lub jajowate, zazwyczaj słabo zrośnięte z miąższem.
Paki: u śliw są bardzo charakterystyczne, powstają w kątach liści na długopędach i krótkopędach. Śliwy można podzielić na dwie kategorie ze względu na umiejscowienie pąków kwiatowych i liściowych; na te wyrastające na pędach dwuletnich i pędach wieloletnich oraz na te wyrastające na krótkopędach i pędach jednorocznych.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE

Śliwy wymagają gleb wilgotnych, przewiewnych i łatwo nagrzewających się, z niskim poziomem wód gruntowych (poniżej 120 cm). Najlepszymi typami gleb są gleby brunatne pseudobielicowe i bielicowe, wytworzone z glin lekkich i średnich, z lessów i utworów lessopodobnych, a także zwięźlejsze rędziny kredowe. Drzewa śliw dobrze rosną również na czarnych ziemiach średnich i ciężkich oraz madach średnich i mocnych. Pod sady śliwowe nadają się również gleby piaszczyste z gliną na głębokości 30-50 cm.

Najlepszym klimatem dla śliw jest klimat ciepły i wilgotny. Niebezpieczny dla śliw jest nagły spadek temperatury poniżej - 250C ponieważ mogą przemarznąć drzewa i pąki kwiatowe. Niskie temperatury na przedwiośniu są powodem uszkodzeń kwiatów. Najkorzystniejsze dla śliw są opady na poziomie 600 mm rocznie. Zbyt duże opady pod koniec lata i na początku jesieni powoduje pękanie, gnicie owoców i rozprzestrzenianie się chorób. Zaś zbyt długie suche i gorące okresy letnie powodują zrzucenie wielu zawiązków owoców, owoce drobnieją i miąższ źle odchodzi od pestki. Silne wiatry są również niekorzystne gdyż wysuszają tkanki, łamią gałęzie i strącają owoce.

Bardzo duże wymagania co do gleby i stanowiska; Anna Spath, Kirka, Lutzzelsachska, Brzoskwiniowa, Renkloda Althana, Renkloda Ulena, Renkloda Zielona, Lowanka, Królowa Wiktoria, Węgierka Włoska. Stosunkowo małe wymagania mają Żniwka i Książę Walii.

CHOROBY I SZKODNIKI

Najgroźniejszą chorobą śliw jest wirusowa choroba szarka czyli ospowatość. Objawy tej choroby występują prawie u wszystkich odmian na liściach, a u bardziej wrażliwych odmian na owocach. Pod względem wrażliwości na ta chorobę dzielimy odmiany na bardzo wrażliwe; Węgierka Zwykła i Włoska, wrażliwe; Królowa Wiktoria, Renkloda Althana i Car, średnio wrażliwe; Kirka Brzoskwiniowa, Ruth Gerstetter i Emma Leppermann, mało wrażliwe; Lowanka, Ontario, Anna Spath, Mirabelka z Metz, Stanley i bardzo małe wrażliwe; Węgierka z Esslingen, Mirabelka z Nancy, Renkloda Ulena i Renkloda Zielona. Innymi chorobami są chlorotyczna wzorzystość liści, spękanie kory śliw i wierzbowatość liści. Tej ostatniej chorobie najczęściej ulega Węgierka Włoska.

Z chorób grzybowych najgroźniejsze są brunatna zgnilizna drzew pestkowych, brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych, torbiel śliw, dziurkowatość liści drzew pestkowych i srebrzystość liści. Odmianami bardzo wrażliwymi na brunatną zgniliznę drzew pestkowych są: Emma Leppermann, Książę Walii, Lowanka i Królowa Wiktoria, odporne są zaś; Stanley, Węgierka zwykła, Anna Spath, Renkloda Althana, Renkloda Ulena i Dobra z Bry.

Najgroźniejszymi szkodnikami są owocnica żóltoroga, owocówka śliwkóweczka, misecznik śliwowy, mszyca śliwowo-trzmielinowa, przędziorek owocowiec, pordzewiacz śliwowy i piędzik przedzimek. Owocówka śliwkóweczka atakuje głównie Węgierkę Włoską a w najmniejszym stopniu odmianę Stanley.

ODMIANY

Odmiany wczesne:
Ałycza z Koserza - drzewo rośnie dość silnie, owoce średniej wielkości, kuliste, miąższ złoty, bardzo soczysty, słodki, źle odchodzący od pestki, owoce dojrzewają w końcu lipca.

Brzoskwiniowa syn. Jerozolimka - drzewo rośnie silnie, w młodości tworzy wyniosłą koronę, później rozłożystą o licznych krótkopędach. Owoce duże, prawie kuliste, miąższ żółty dość zwarty, bardzo soczysty, owoce dojrzewają na początku sierpnia.

Casanka Lepotica - drzewo rośnie średnio silnie lub słabo, tworzy zwartą, dobrze ulistnioną koronę, owoce średniej wielkości do dużych, miąższ zielonożółty, soczysty, w klimacie polski dojrzewają w pierwszej dekadzie sierpnia. Więcej...

Car - początkowo rośnie silnie, tworzy koronę wyniosłą stożkowatą, owoce średniej wielkości, owalno-kuliste na obu końcach zaokrąglone, miąższ żółty, przy pełnej dojrzałości pomarańczowy, miękki, galaretowaty, owoce dojrzewają od początku do połowy sierpnia, nierównomiernie co utrudnia zbiór.

Dobra z Bry - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy kulista koronę o pędach ustawionych ukośnie, owoce małe lub średniej wielkości, miąższ zielonożółty, słodki, aromatyczny, dość dobrze odchodzi od pestki, owoce dojrzewają w końcu lipca lub na początku sierpnia nierównomiernie.

Earliblue - rośnie umiarkowanie silnie, tworzy koronę średnio, silnej konstrukcji, zagęszczoną, z dużą liczbą cienkich pędów, miąższ żółtozielony, w pełnej dojrzałości złocisty, owoce dojrzewają na początku sierpnia.

Emma Leppermann - drzewo rośnie bardzo silnie, tworzy szeroką koronę, rozłożystą, w zarysie owalną z konarami wyrastającymi ukośnie i z licznymi rozgałęzieniami drugiego rzędu, owoce średniej wielkości lub duże, miąższ żółtopomarańczowy, galaretowaty, średnio soczysty, owoce dojrzewają w pierwszych dniach sierpnia.

Lutzelsachska - początkowo rośnie silnie, korona kulista, rozłożysta, dostatecznie luźna, później średnio silnie, owoce średniej wielkości lub duże, wydłużone, nieregularne, miąższ żółty lub zielonkawożółty, w pełnej dojrzałości pomarańczowy, miękki, galaretowaty, owoce dojrzewają w drugiej połowie lipca.

Mirabelka Flotowa - początkowo rośnie silnie potem słabiej, tworzy koronę kulistą, nieco spłaszczoną, na pędach występują liczne krótkopędy, owoce małe, kuliste na stronie przysłupkowej lekko zwężone, miąższ złotożółty, luźny, owoce dojrzewają od końca lipca do połowy sierpnia.

Ontario - drzewo rośnie silnie, owoce dość duże, owalne, miąższ jasnożółty, luźny, galaretowaty, soczysty, mało aromatyczny, źle odchodzący od pestki, owoce dojrzewają w pierwszej połowie sierpnia.

Ruth Gerstetter - drzewo rośnie średnio silnie, owoce średniej wielkości, owalne, na obu końcach lekko spłaszczone, miąższ zielonożółty, dość zwarty, winny, w pełnej dojrzałości, słodki,mało aromatyczny, owoce dojrzewają w pierwszej lub drugiej połowie lipca. Więcej...

Węgierka Wielka Cukrowa syn. Węgierka Wielka - drzewo rośnie silnie lub bardzo silnie, w młodości tworzy koronę bardzo wyniosłą, później przybiera ona kształt kulisty i spłaszczony, owoce średniej wielkości lub duże, jajowate, po bokach, spłaszczone, miąższ jasnożółty, szklisty, z jasnymi żyłkami, soczysty, słodki, dobrze odchodzący od pestki, owoce dojrzewają w drugiej połowie sierpnia.

Węgierka Zimmera - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy kulistą koronę o pędach wyniosłych z licznymi rozgałęzieniami bocznymi, owoce średnie, na obu końcach zaokrąglone, miąższ zielonożółty luźny, słodko-winny, aromatyczny, owoce dojrzewają od początku do połowy sierpnia.

Żniwka - drzewo rośnie silnie, tworzy koronę odwrotnie stożkowatą, owoce małe, owalne lub jajowate, przy szypułce silnie zwężone, miąższ złotożółty, słodko-winny, soczysty, bardzo aromatyczny, owoce dojrzewają w drugiej połowie sierpnia.

Odmiany o średniej porze dojrzewania owoców:
Cacanska Rodna - drzewo rośnie średnio silnie, buduje dość luźną koronę, owoce typowe dla węgierek, przy wysokim plonie drobniejsze, miąższ zielono-żółty, średnio zwarty, soczysty, bardzo słodki i bardzo smaczny, owoce dojrzewają w pierwszej dekadzie września.

Jefferson - drzewo rośnie silnie, początkowo korona ma wyniosłą, zwartą, później bardziej rozłożystą, owoce duże, szeroko-owalne, miąższ żółty i zwarty, aromatyczny, owoce dojrzewają w drugiej połowie sierpnia.

Kirka - drzewo rośnie silnie, w młodości tworzy koronę wyniosłą, w okresie pełnego owocowania szeroką, kulistą, owoce duże, kuliste lub szerok-owalne, miąższ żółto pomarańczowy lub zielono-żółty, miękki, soczysty, owoce dojrzewają w pierwszej dekadzie września.

Królowa Wiktoria, syn. Wiktoria - drzewo początkowo rośnie silnie, w późniejszym wieku słabo na skutek obfitego owocowania. Owoce dość duże, przy słabszym owocowaniu, bardzo duże, miąższ jasnożółty, dość zwarty, soczysty, słodki, owoce dojrzewają w pierwszej dekadzie września.

Książę Walii - drzewo średnio silnie, tworzy koronę jajowatą, owoce średniej wielkości kulisto-owalne, miąższ zielonkawo-żółty, soczysty, owoce dojrzewają przeważnie w końcu sierpnia.

Lowanka - drzewo rośnie silnie, w młodości tworzy koronę stożkowatą, wyniosłą później rozłożystą, owoce duże lub bardzo duże, jajowate lub nieregularnie owalne, miąższ zielonkawożółty, miękki, soczysty, owoce dojrzewają w końcu sierpnia lub kilka dni później.

Mirabelka z Nancy - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy kulistą koronę, dość zagęszczona, owoce kuliste lub owalne, drobne, miąższ złotożółty, zwarty, bardzo słodki, owoce dojrzewają w końcu sierpnia.

Renkloda Althana - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy koronę kulistą, nieco spłaszczoną, niezbyt rozgałęziona, owoce średniej wielkości lub duże, kuliste, na końcach lekko spłaszczone, miąższ złotożółty lub zielonkawożółty, soczysty, owoce dojrzewają w końcu sierpnia i na początku września. Więcej...

Renkloda Ulena - drzewo rośnie silnie, tworzy kulista nieco spłaszczoną koronę, mocno zbudowaną, nieregularnie rozgałęzioną i luźną koronę, owoce duże, kuliste lub owalne, przy szypułce zaokrąglone, miąższ złotożółty z jaśniejszymi żyłkami, owoce dojrzewają od połowy sierpnia prawie do końca sierpnia. Więcej...

Węgierka Dąbrowicka - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy koronę średnio zagęszczoną, owoce średniej wielkości, typu węgierek owalnych, miąższ żółtozielony, w pełnej dojrzałości żółto-miodowy, średnio ścisły, owoce dojrzewają w połowie sierpnia. Więcej...

Węgierka Łowicka - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy koronę dużą, wyniosłą, owoce średniej wielkości lub dość duże, w zarysie jajowate, miąższ żółty ścisły, soczysty, owoce dojrzewają zwykle w końca sierpnia.

Węgierka Wangenheima - drzewo rośnie silnie, tworzy dużą, kulistą, zagęszczającą się koronę, owoce średniej wielkości, kulisto-owalne, nieregularne, miąższ żółty zielonkawo-żółty, ścisły, soczysty.

Węgierka Wczesna - początkowo drzewo rośnie silnie, tworzy koronę wyniosła, stożkowatą, dość gęstą, owoce średniej wielkości, przy obfitym owocowaniu drobne, miąższ żółty, ścisły, soczysty, owoce dojrzewają w drugiej połowie sierpnia.

Odmiany późne:
Anna Spath - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy koronę na wpół wyniosłą, o prostych konarach, owoce średniej wielkości, szeroko-owalne, asymetryczne, miąższ zielonożółty, dość zwarty, chrząstkowaty, owoce dojrzewają od końca września do połowy lub do końca października.

Stanley - początkowo rośnie silnie, później słabo, tworzy koronę wyniosłą, kulisto-stożkową, luźną, niezbyt symetryczną, ze zwisającymi gałęziami, owoce duże lub bardzo duże, jajowate, zwężone przy szypułce, miąższ żółty lub zielonkawo-żółty, owoce dojrzewają w pierwszej a czasem w trzeciej dekadzie września.

Węgierka Włoska - drzewo w młodości rośnie bardzo silnie, później średnio silnie, tworzy koronę kulistą lub kopulastą, gęsta, nieasymetryczną, o gałęziach zwisających, bogato ulistnionych, owoce duże lub bardzo duże, zazwyczaj owalno-jajowate, miąższ złotożółty, jędrny soczysty, ścisły, owoce dojrzewają w drugiej połowie września, na kilka dni przed Węgierką Zwykłą.

Węgierka Zwykła - drzewo rośnie średnio silnie, korona w młodości stożkowata, później bardziej kulista, równomiernie zagęszczona, rozgałęzienia drugiego rzędu ukośnie skierowane do góry, silnie rozgałęzione, owoce średniej wielkości owalne lub odwrotnie jajowate, miąższ złotożółty, żółty, zielonożółty, zwarty chrząstkowaty, średnio soczysty, w owocach dojrzałych na ogół dobrze odchodzą pestki, owoce dojrzewają od połowy września do końca października. Więcej...

Verity - drzewo rośnie, średnio silnie, wcześnie wchodzi w owocowanie i corocznie obficie plonuje, owoce średniej wielkości, miąższ zwarty, żółtopomarańczowy, bardzo słodki, owoce dojrzewają od końca września do połowy października.

Valor - drzewo rośnie średnio silnie, tworzy wyniosłą, odwrotnie stożkowatą koronę, jednoroczne pędy młodych drzew są kolczaste, owoce duże, owalne, miąższ żółtozielony a w pełnej dojrzałości miodowy, bardzo dobry delikatny smak, owoce dojrzewają w połowie września. Więcej...

Oneida - drzewo początkowo rośnie silnie, po wejściu w owocowanie średnio silnie, tworzy zwartą, obficie ulistnioną koronę, owoce duże, elipsoidalne, asymetryczne, miąższ żółty lub zielonożółty, dość dobrze odchodzący od pestki, owoce dojrzewają od połowy do końca października. Więcej...

Bluefre - drzewo początkowo rośnie silnie, a po wejściu w owocowanie wzrost słabnie, dość odporne na choroby i wytrzymałe na mróz, owoce duże elipsoidalne, asymetryczne, miąższ żółty lub zielonożółty, ścisły, niezbyt łatwo odchodzący od pestki, owoce dojrzewają 2-3 dni po odmianie Stanley. Więcej...

President - początkowo drzewo rośnie bardzo silnie, wcześnie zaczyna owocować i jest bardzo plenne, owoce duże, szeroko-owalne, lekko zwężone w części przyszypułkowej, miąższ żołto-zielony, pestka niecałkiem oddziela się od miąższu, owoce dojrzewają od początku do końca października. Więcej...

Empress - drzewo początkowo rośnie silnie, a po zaowocowaniu wzrost słabnie, koronę tworzy rozłożystą i luźną, owoce bardzo duże, miąższ żółty, smaczny, niezupełnie odchodzący od pestki, owoce dojrzewają na początku października. Więcej...

(KLAUDYNA)

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ]