22 listopada 2010 12:14

Kiwi

Actinidia

WYSTĘPOWANIE

Kiwi Actinidia to drzewiaste pnącze z rodziny actinidiowatych. Pnącze to owija się wokół podpór i posiada sezonowe ulistnienie. Kiwi pochodzi z doliny rzeki Jangcy w Chinach i północnych prowincji Zhejiang na wschodnim wybrzeżu Chin. Pierwsze nasiona przywieziono z Chin przez misjonarzy do Nowej Zelandii na przełomie wieku. Początkowo rozpowszechniona została jako roślina ozdobna. Owoce zawierają dużo witaminy C, oprócz tego witaminę A, E, K, wapń, potas, żelazo, kwas foliowy. Najbardziej znane nam brązowe owoce, o owłosionej skórce pochodzą od Aktinidi chińskiej Actinidia chinensis.

CHARAKTERYSTYKA

Pokrój: drewniejące pnącze do 10 m, pędy o długich międzywęźlach i pojedyncze liście, pędy i liście pokryte szczeciniastymi włoskami.
Liście: duże, ciemnozielone, skórzaste liście, owalne i okrągłe, 7 - 10 cm średnicy.
Kwiaty: posiadają białe, zielonawe lub czerwonawe płatki korony, roślina dwupienna, żeńska lub męska.
Owoce: mięsista, owalna jagoda, bardzo smaczna, posiada liczne nasiona, wielkości jajka kurzego, skórka pokryta włoskami (skąd nazwa kiwi gdyż kojarzono owoc z ptakami kiwi), u niektórych gatunków brak włosków. Soczysty, zielony miąższ. Owoc spożywa się na surowo.
Rozmnażanie: rozmnaża się poprzez odkłady poziome wykonywane w okresie zimowym. W lipcu i sierpniu można także pobierać sadzonki zielne z trzema listkami i ukorzeniać w tunelu w warunkach półcienia i zamgławiania lub zraszania. Rozmnaża się również poprzez wysiew nasion wiosną lub jesienią.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE

Najlepiej się uprawia na glebie żyznej, dobrze zdrenowanej, lekkiej, niezawilgoconej, ale również nieprzesuszonej o pH 5,5 - 6,5. Gleby wapienne i neutralne przed posadzeniem roślin kiwi należy lekko zakwasić torfem wrzosowym albo ściółką leśną. Wymaga stanowiska ciepłego i słonecznego. Roślina ta jest mocno mrozoodporna, jednakże młode sadzonki w pierwszym roku należy okryć na zimę. Warto je sadzić w miejscach wyeksponowanych ze względu na ich wartości ozdobne. Należy zapewnić podporę najmniej 1,5 m wysokości i sadzić 2 lub 3 letnie sadzonki. W okresach suszy należy podlewać.

CHOROBY I SZKODNIKI

Rośliny kiwi są odporne na choroby i szkodniki.

GATUNKI

Istnieją 94 gatunki rośliny zwanej kiwi i tylko niektóre uprawiane są dla owoców. Oto niektóre z nich:
Aktinidia ostrolistna (Actinidia arguta) - pnącze dorastające do kilkunastu metrów (roczne przyrosty nawet do 2 m), pędy pokryte grubymi, jajowatymi, błyszczącymi liśćmi, atrakcyjnie przebarwiającymi się jesienią. Posiada niewielkie, białe kwiaty, które kwitną w maju. Owoce dojrzewają od września i pozostają na pędach aż do końca listopada, w smaku podobne do tradycyjnego kiwi, lecz są mniejszych rozmiarów. Najbardziej mrozoodporne odmiany to: Weiki oraz Jumbo, do uprawy w wielu rejonach Polski nadaje się Issai, nieco gorzej jest w przypadku odmian Ken's Red, Odmianami żeńskimi są: Genewa, Rogów, Jumbo, Ken's Red, odmianami męskimi (nieowocującymi) są: Gibrida M, natomiast odmianami obupłciowymi (samopylnymi) jest: Issai.

Aktinidia pstrolistna (Actinidia kolomikta) - pnącze rosnące nieco słabiej od aktinidii ostrolistnej (dł pędów do 5 m) ale za to bardziej odporne na mróz, posiada zielono-biało-różowe liście i jadalne, wydłużone, zielonkawe lub żółte owoce, które przypominają agrest. Owoce występują na roślinach żeńskich lub obupłciowych, osiągają wagę od 1,5 do 4 g, dojrzewają w sierpniu, należy je zbierać zanim w pełni dojrzeją, gdyż dojrzałe szybko opadają i łatwo się psują. Pędy i liście kiwi pstrolitnego wydzielają olejki eteryczne, które są uwielbiane przez koty. Odmianami jest np Dr Szymanowski.

Aktinidia chińska (Actinidia chinensis) - to pnącze dorastające do 10 m wysokości, posiada białe kwiaty o średnicy 4 cm, liście o sercowatym kształcie z czerwonobrązowymi włoskami, to właśnie ten gatunek daje dobrze nam znane, i te które kupujemy w sklepach, brązowe i owłosione owoce kiwi, nie jest jednak wystarczająco mrozoodporny do uprawy na działce w naszym klimacie.

UWAGI

Kiwi zawdzięcza swoja nazwę nowozelandczykom, którym owłosione owoce kiwi, kojarzyły się z ptakami kiwi stąd nazwa.

(KLAUDYNA)

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ]