14 maja 2010 11:20

Ostrokrzew

Ilex

WYSTĘPOWANIE

Ostrokrzew należy do rodziny ostrokrzewowatych (Aquifoliaceae Bartl.). Krzew ten liczy sobie ponad 400 gatunków. Ostrokrzew głównie występuje w subtropikalnych strefach obydwu półkul. Pochodzi ze środkowej i południowej Europy, rejonu morza Śródziemnego, Azji i Północnej Afryki. Jest drzewem bądź krzewem. W Polsce uprawianych jest 18 gatunków, 3 mieszańce międzygatunkowe, 1 forma botaniczna i 16 odmian uprawnych. W Ameryce Północnej i Wielkiej Brytanii ostrokrzew stał się atrybutem Świąt Bożego Narodzenia.

CHARAKTERYSTYKA

Pokrój: drzewa do 25 m wysokości lub krzewy.
Liście: ciemnozielone, błyszczące, pojedyncze, całobrzegie, piłkowane lub kolczasto ząbkowane, występują gatunki o liściach opadających na zimę i zimozielonych, z czego te drugie są chętniej uprawiane.
Kwiaty: są drobne, rozdzielnopłciowe, dwupienne, zebrane w baldachy, niekiedy ustawione pojedynczo w kątach liści. Kwitnie na przełomie maja i czerwca. Kwiaty koloru białego. U większości gatunków pachną.
Owoce: są mięsiste pestkowce, podobne do jagody, owoc posiada 2-8 twardych pestek, owoce są silnie trujące, po spożyciu kilku potrzebna jest szybka interwencja lekarska. Owoce dojrzewają na jesieni.
Rozmnażanie: późnym latem lub wczesną jesienią pobiera się sadzonki zielne z piętką, w okresie jesieni można wykonywać odkłady (ukorzenianie trwa dwa lata). Pobiera się również sadzonki półzdrewniałe, z których usuwa się 2 - 4 dolnych liści. Zanurza się w ukorzeniaczu i wysadza do pojemników, w których jest pół na pół piasek z torfem. Tak przygotowane pojemniki dołuje się w zacienionym miejscu i przykrywa podziurkowaną folią. Na zimę sadzonki przenosi się w widne miejsce gdzie temperatura utrzymuje się na poziomie ok 5 - 70C. Na wiosną można wysadzać na miejsce stałe. Nasiona wysiewa się jak najwcześniej w zimnym inspekcie. Nasiona muszą przeżyć dwie zimy a żeby przyspieszyć kiełkowanie nasiona można poddać skaryfikacji. Siewki mają powolny wzrost i czasem trzeba poczekać rok, aby móc posadzić na miejsce stałe.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE

Ostrokrzew posiada wiele gatunków zimozielonych, ale wrażliwych na mrozy. W razie przemarznięć szybko i dobrze się regeneruje. Dobrze znosi zacienienie. Lubi przycinanie, dlatego często używany jest na żywopłoty, a nawet do ogrodów fantazyjnych, do formowania różnych kształtów. Można uprawiać również w donicy. Dobrze rośnie na glebach wilgotnych, wapiennych i niezbyt ciężkich. Jest w stanie znieść suche, miejskie powietrze. Preferuje miejsca osłonięte od wiatrów. Z powodu możliwości przemarzania stosunkowo korzystne warunki klimatyczne istnieją dla nich na Pomorzu Zachodnim, Dolnym Śląsku i Ziemi Lubuskiej. Należy zabezpieczać rośliny zimą poprzez robienie kopczyków z kory, kompostu wokół podstawy.

Liście ostrokrzewu stanowią pokarm zimą dla jeleni, a młode gałązki kiedyś suszono jako pokarm dla krów. Kiedyś również umieszczano patyczki w klatkach królików co je wzmacniało i dodawało im apetytu. Drewno ostrokrzewu kiedyś było używane do inkrustacji, różnych precyzyjnych prac rzeźbiarskich i wykonywania skomplikowanych ornamentów. Celtowie wyrabiali z drewna ostrokrzewu włócznie. Z drewna tej rośliny robiono też laski i bicze. Ostrokrzew znajduje również swoje zastosowanie w ziołolecznictwie i medycynie. Napar stosuje się przy leczeniu kataru, ospy wietrznej, reumatyzmu, zapaleniu opłucnej oraz w stanach gorączkowych. Owoce działają wymiotnie i trochę moczopędnie. Na tętnice działa rozszerzająco. Ostrokrzewy używane są w bukieciarstwie do tworzenia kompozycji.

CHOROBY I SZKODNIKI

Mogą pojawiać się larwy minujące liście. Często można spotkać liście uszkodzone przez nadmiar promieni słonecznych. Częściej można się spotkać z tym zjawiskiem zimą. W szczególności dotyczy to odmian posiadających jasne obrzeżenia.

GATUNKI I ODMIANY

Ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium) - W stanie dzikim występuje w Europie i Afryce. Pochodzi z Afryki i Azji Mniejszej. W Europie Zachodniej i Ameryce Północnej jest bardzo rozpowszechniony jako roślina ozdobna. Osiąga wysokość 2-3 m choć znane są również egzemplarze, które osiągnęły wysokość 25 m, przyjmuje formę krzewiastą bądź drzewa. Ma ciemnozielone, skórzaste liście. Długość ich do 12 cm, z brzegu kolczaste, z wierzchu błyszczą. Brzeg ząbkowany, każdy ząbek posiada cienki, ostry, kolec. Jest gatunkiem dwupiennym, kwitnącym od maja do czerwca. Jego ozdobą są również czerwono - jaskrawe owoce. Jako gatunek dwupienny wymaga aby dla uzyskania owoców, sadzić obok siebie roślinę męską i żeńską. Owoce dojrzewają we wrześniu i utrzymują się na roślinie do marca następnego roku. W warunkach klimatu polskiego może przemarzać. Ostrokrzew poleca się do małych ogrodów ale również na żywopłoty. Bardzo dobrze znosi cięcie dlatego nadaje się do formowania.

Ostrokrzew japoński (Ilex pedunculosa) - jest to niewielkie drzewo o piramidalnym pokroju. Posiada owoce koloru jaskrawo - czerwonego, wyrastające pojedynczo na bardzo długich szypułkach. Osiąga 1,5 - 2 m wysokości, w ojczyźnie nawet do 4-5 m. Jest dwupienny. Ma pokrój zwarty i wyprostowany. Wzrost powolny.

Ostrokrzew Meservy (Ilex meserveae) - roślina ta rośnie w postaci silnie ugałęzionych krzewów, posiada dosyć matowe liście w porównaniu do innych gatunków. Ostrokrzew ten odznacza się podwyższoną mrozoodpornością. Osiąga do 5 m wysokości. Pędy ma lekko czerwonawe. Liście ościście piłkowane, skórzaste. Ostrokrzew ten jest bardziej odporny na mróz niż Ostrokrzew kolczasty. Więcej...

Ostrokrzew amerykański (Ilex opaca) - przypomina ostrokrzew japoński i kolczasty. Cechą różniącą są mniej lśniące liście. Osiąga wysokość do 10 m i jest bardziej odporny na mróz niż ostrokrzew kolczasty. Dobrze rośnie na glebach kwaśnych, wilgotnych a nawet podmokłych. Jest zimozielony.

Ostrokrzew okółkowy (Ilex verticillata) - jest to jeden z gatunków, u którego liście opadają na zimę

UWAGI

Liście i owoce zawierają truciznę, którą jest alkaloid teobromina, glikozyd o właściwościach saponiny, barwniki - iliksantyna, rutyna. Zjedzenie 20 - 3- owoców dla dzieci może być śmiertelne.

(KLAUDYNA)

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ]

Za zdjęcia dziękujemy forumowiczce JolantaGraj.