13 sierpnia 2009 16:38

Bez czarny

Sambucus nigra

WYSTĘPOWANIE

Krzew z rodziny przewiertniowatych, nazywany także bzem lekarskim, bzem aptecznym, bzem białym, bzem pospolitym.. Występuje w stanie dzikim w Europie, północnej Afryce, na Kaukazie i w Azji Mniejszej. W Polsce spotykany na całym obszarze kraju do wysokości 1100m n.p.m.

CHARAKTERYSTYKA

Pokrój: zazwyczaj wysoki krzew, rzadko o pokroju drzewiastym do wysokości 6m.
Kora: młoda kora jest zielonawo-szarawa. Z wiekiem staje się szara i spękana. Cechą charakterystyczną jest to, że gałązki w środku są wypełnione białym, lekkim rdzeniem.
Liście: są nieparzysto-pierzastozłożone, o długości do 30cm, złożone z 5-7 naprzeciwległych, eliptycznych listków, z wierzchu ciemnozielone, od spodu jasne, ostro piłkowane. Po roztarciu nieprzyjemnie pachnące.
Kwiaty: białe lub kremowe o średnicy około 5mm, o mdłym zapachu. Kwitnie od maja do czerwca.
Owoce: czarne, mięsiste pestkowce, lśniące i soczyste o średnicy 6 do 15mm. Początkowo zielone, potem czerwieniejące, aby w końcowej fazie nabrać czarno-fioletowego koloru. Owoce dojrzewają w lipcu i sierpniu.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE

Porasta nieużytki i zręby leśne. Preferuje miejsce nasłonecznione i wilgotne, np. na ruinach zabudowań, w pobliżu osiedli, pod płotami, przy drogach, na rumowiskach, w zaroślach i polanach leśnych. Ma niewielkie wymagania glebowe, najlepiej rośnie na glebach próchniczych, zasobnych w azot. Bardzo źle znosi przesadzanie. Jest bardzo wytrzymały na zanieczyszczenia powietrza.

Bez czarny ma szerokie zastosowanie jako surowiec leczniczy szczególnie kwiaty i dojrzałe owoce, rzadko liście i kora. Wszystkie części rośliny zawierają toksyczny składnik zwany sambunigryną. Składnik ten po spożyciu jest rozkładany do cyjanowodoru co powoduje poczucie słabości, niekiedy wymioty. Jednak podczas przetwarzania (suszenie, gotowanie itp.) sambunigryna ulega rozkładowi, co pozwala na stosowanie. Ponadto kwiaty dzikiego bzu zawierają olejki eteryczne, związki wapnia, potasu, sodu, glinu. Owoce zawierają witaminy (A, B1, B2, Ci J), antocyjany, , garbniki, glikozydy cyjanogenne (sambunigryna), pektyny, kwasy organiczne (octowy, jabłkowy, walerianowy, winowy i benzoesowy. Kwiaty działają moczopędnie, napotnie, przeciwgorączkowo, wzmacniająco na naczynia krwionośne. Zewnętrznie ma zastosowanie do przemywania w stanach zapalnych oczu i gardła. Owoce działają łagodnie przeczyszczająco, moczopędnie, napotnie, przeciwbólowo.

ODMIANY

Aurea - okazały krzew dorastający do 3m wysokości, o wyprostowanych pędach i dużych, pierzasto złożonych intensywnie żółtych, z wiekiem zieleniejących, liściach. Kwiaty białe, silnie pachnące, zebrane w płaskie kwiatostany pojawiają się w czerwcu-lipcu. Mało wymagający co do gleby. Lubi stanowiska słoneczne i półcieniste. Więcej o odmianie...

Gerda (Black Beauty) - silnie rosnący krzew o sztywnych pędach i kopulastym pokroju. Liście pierzaste, ciemnopurpurowe, błyszczące. Kwiaty różowe, zebrane w dość duże, baldachowate kwiatostany pojawiają się na przełomie maja - czerwca. Wymagania glebowe i wilgotnościowe niewielkie. Dobrze rośnie zarówno w słońcu jak i w półcieniu. Polecany do nasadzeń w większych ogrodach, parkach, zieleni osiedlowej i miejskiej oraz jako roślina do rekultywacji gruntów.

Guincho Purple - bujny krzew o rozkładających się pędach i pierzastych, ciemnopurpurowych liściach. Dorasta do 2-3m. Kwiaty różowe zebrane w baldachy, pachnące. Owoce czarne, chętnie zjadane przez ptaki. Niewymagający co do gleby. Stanowisko słoneczne. Polecany do naturalistycznych ogrodów, na osłony przeciwwiatrowe.

Laciniata - krzew o wzniesionych gałęziach, dorastający do 3m wysokości. Liście złożone z listków, nieregularnie, drobno powcinanych. Kwiaty kremowo-białe, zebrane w płaskie kwiatostany rozwijające się w VI-VII. Owoce czarne, dojrzewające we wrześniu, używane w zielarstwie. Więcej o odmianie...

Madonna - krzew silnie rosnący, o wzniesionych gałęziach, dorastający do 3m wysokości. Liście pierzaste, zielone, z nieregularną, szeroką, biało-kremową obwódką, często zajmującą część lub cały listek. Rośnie dobrze na każdej glebie i stanowisku, byle dostatecznie zasobnym.

Pulverulenta - Stanowi duży krzew z białymi plamami na liściach, które często zajmują ich większą część, stwarzając wrażenie kwitnącej rośliny (patrząc z daleka). Lubi gleby wilgotne, stanowisko półcieniste. U krzewów rosnących w pełnym słońcu, w okresie suszy, liście mogą ulegać poparzeniu słonecznemu. Kwiaty białe w VI-VII. Wyjątkowo piękna odmiana bzu, może być polecana do większych ogrodów, zieleni osiedlowej i uprawy w pojemnikach jako element kolorystyczny.

(KAROLA)

Bordowe odmiany czarnego bzu:

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ] Autor: Treść:

Zdjęcia zawdzięczamy forumowiczce agrazka.