28 lipca 2009 13:37

Dąb

Quercus

WYSTĘPOWANIE

Rodzaj drzew, rzadziej krzewów, zaliczany do rodziny bukowatych (Fagaceae). Należy do niego ok. 200 gatunków występujących prawie wyłącznie w strefie umiarkowanej półkuli północnej oraz w wyższych partiach gór strefy tropikalnej.

CHARAKTERYSTYKA

Liście: ułożone skrętolegle, u niektórych gatunków nie opadając na zimę (utrzymują się na roślinie zaschnięte), u niektórych też są zielone zimą.
Kwiaty: rozdzielnopłciowe, lecz same rośliny są jednopienne, wiatropylne. Kwiaty męskie zebrane w kotki, podczas gdy żeńskie są pojedyncze. U gatunków klimatu umiarkowanego kwiaty męskie zwisają luźno spomiędzy rozchylonych łusek pąków ubiegłorocznych, żeńskie zaś są wyprostowane i znajdują się w kątach górnych liści rozwijających się pędów.
Owoce: orzechy zwane żołędziami, osadzone pojedynczo w miseczkach, gęsto pokryte drobnymi łuskami. Osiągają dojrzałość w pierwszym lub drugim roku.
Rozmnażanie: z nasion wysiewanych bezpośrednio po zbiorze jesienią, lub nieprzesuszonych (przechowywanych np. w wilgotnym piasku) wiosną.

WYMAGANIA I ZASTOSOWANIE

Dęby mają małe wymagania co do gleby, dlatego udają się na słabych, suchych, wapiennych lub piaszczystych glebach. Wymagają nasłonecznienia. Są odporne na mrozy dość szybko rosną i są długowieczne.

Dęby ze względu na swoją długowieczność często stosowane są jako rośliny. Dodatkowa czerpie się korzyści z walorów leczniczych dębów- kora niektórych gatunków jest składnikiem wielu mieszanek ziołowych, a odwar z kory był stosowany wewnętrznie przy biegunkach, a zewnętrznie przy odmrożeniach i oparzeniach.

Drewno dębu stosunkowo ciężkie i twarde znajduje powszechne zastosowanie w stolarstwie i meblarstwie. Ze względu na swoją odporność na ścieranie doskonale nadaje się do wyrobu klepki i paneli podłogowych. Wyroby z dębiny z biegiem czasu ciemnieją w naturalny sposób od wody. Drewno dębowe ma tendencje do pękania przy dużych mrozach ze względu na duże naprężenia wewnętrzne, jest to drewno doskonałe na stolarkę wewnętrzną, lecz bardzo ryzykowne do stosowania zewnętrznego.

GATUNKI I ODMIANY

Dąb bezszypułkowy (Quercus petraea)- osiąga 40m wysokości, zazwyczaj prosty, z wiekiem często staje się poskręcany. Preferuje klimat umiarkowany, łagodny i wilgotny. Najlepiej rośnie na glebach piaszczysto-gliniastych, lekko kwaśnych. Kora jest cienka, jasnoszara do żółtawej, z wiekiem łuskowata, płytko spękana. Owoce są osadzone na bardzo krótkich szypułkach. Najstarszy dąb bezszypułkowy w Polsce rośnie w Turowie (województwo opolskie) i ma 369 lat.

Dąb błotny (Quercus palustris)- drzewo do 25m wysokości. Kora szara, gładka, z wiekiem płytko spękana. Liście błyszcząco-zielone do 12cm z 5-7 wąskimi klapami o głębokich wrębach. Klapy ostro ząbkowane na szczycie. Owoce drobne, półkuliste do 2cm, w 1/3 otoczone miseczką, rosną na krótkich szypułkach.
'Green Dwarf'- wolno rosnąca odmiana o kulistej, zwartej koronie, przeważnie produkowana w formie piennej. Po 10 latach osiąga około 2m wysokości. Liście nieco szersze niż u gatunku, płycej klapowane, zielone. Jesienią przebarwiają się na złocisto-pomarańczowy kolor.Dobrze rośnie na żyznych, wilgotnych glebach, znosi nawet okresowe zalewanie. Stanowisko słoneczne. Bardzo dekoracyjne drzewko do nasadzeń pojedynczych w małych >ogrodach.

Dąb czerwony(Quercus rubra)- drzewo wysokości do 25 metrów. Pień prosty, kora gładka, szara, lekko połyskująca. Z wiekiem staje się brązowawa, spękana i matowa. Liście do 20cm długości, ułożone skrętolegle, na ogonkach 2-5cm. Owalne, zatokowato podzielone z ząbkowatymi płatami. Na jesieni przybierają jaskrawoczerwoną barwę. Szarobrązowe żołędzie dojrzewają w ciągu 2 lat i siedzą w charakterystycznych spłaszczonych miseczkach. Wykorzystywany głównie jako drzewo ozdobne. Charakteryzuje się szybkimi przyrostami i łatwym przystosowaniem do środowiska.

Dąb omszony(Quercus pubescens)-ciepłolubne drzewo osiągające do 25m wysokości albo duży krzew mający wiele pni. W Polsce występuje na jedynym stanowisku naturalnym - w rezerwacie przyrody Bielinek nad Odrą.

Dąb szypułkowy(Quercus robur)- osiąga od 20 do 50m wysokości. Ceniony ze względu na wytrzymałe, twarde i trwałe drewno. Jest gatunkiem długowiecznym, żyje ponad 700 lat. Kwitnie od końca kwietnia do końca maja równocześnie z rozwojem liści.
'Argenteovariegata' - odm. wolno rosnąca.
'Atropurpurea' - odm. o młodych liściach ciemnoczerwonych, później ciemnozielonych, bardzo wolno rosnąca, tworząca niewielkie drzewka.
'Concordia' - odm. o żółtych liściach. Młode liście żółte, potem zieleniejące, wrażliwe na ostre słońce. Jest to małe drzewo (dorasta do 8 m w wieku 40 lat). Pokrój szeroko-stożkowy, kulisty w starszym wieku. Odmiana o ciekawym zabarwieniu liści, polecana do aranżacji kolorystycznych.
'Cupressoides' - odm. cyprysowata. Okazy o wyjątkowo wąskiej sylwetce.
'Fastigiata' - odm. stożkowa. Wszystkie konary i gałęzie wyprostowane, rosnące równolegle do pnia. Dzięki temu tworzy koronę wrzecionowatą lub wąsko-stożkową. Gałęzie często falisto pogięte. Najczęściej rozmnażany przez szzcepienie, choć mnożony z nasion zachowuje dużą ilość cech odmiany. Osiąga wysokość do 15 m i szerokość do 4 m. Polecany do nasadzeń w miejscach reprezentacyjnych, przy wjazdach oraz alejach.
'Pendula' - odm. zwisająca. Gałęzie mniej lub bardziej zwisające, odmiana jest bardzo zmienna - od drzew wysokich do niskich o koronie parasolowatej.
'Pectinata' - odm. strzępolistna. Liście głęboko wcinane, pierzastosieczne, wzrost drzewa bardzo powolny.
'Purpurascens' - młode liście na wierzchu czerwonawe, potem ciemnozielone, wzrost normalny. Więcej...

Dąb burgundzki (Quercus cerris) - drzewo do 35m wysokości. Kora grubo spękana i ciemna. Liście ciemnozielone, eliptyczne lub odwrotnie jajowate do 12 cm długości i 5 cm szerokości, posiadają 4 do 9 parami nieregularnie rozmieszczone klapy. Żołędzie podłużne, jajowate 3 cm długości tkwiące niemalże do połowy we frędzelkowatej miseczce. Gatunek bardzo odporny na suszę.

SZKODNIKI

-Misecznik dębowy (zasiedla nie tylko dęby, lecz także wiele innych drzew i krzewów. W ciągu roku rozwija się jedno pokolenie szkodnika. Zimują larwy II stadium, na korze pędów. W kwietniu przeobrażają się w samice, które mają ciało barwy czekoladowo-brązowej do czerwonawo-brązowej, owalne, wypukłe, długości do 6mm i szerokości 4mm. Samice składają jaja (50-1200 szt. każda) od końca maja do końca czerwca pod ciało. Larwy wylęgają się po 40 dniach. Przemieszczają się na dolną stronę liści i tutaj żerują. Od połowy października powracają na pędy, gdzie zimują.

-Na dębach żeruje kilkanaście gatunków mszyc, jednak najczęściej występują: zdobniczka dębowa, filoksera jamkodębowa i zrostek dębowy.

-Wśród szkodników, których larwy żerują wewnątrz liści tworząc tzw. miny, szczególnie groźny jest skoczonos dębowiec i tyszerka płaskowiaczek.

-Ważną grupę szkodników dębów stanowią błonkówki z rodziny galasówkowatych. W wyniku żerowania tych owadów na organach roślinnych tworzą się charakterystyczne wyrośla, zwane galasami. W szkółkach najczęściej jest notowany letyniec szysznica, rewiś dębowy, korzenica dębowa.

(KAROLA)

Dąb szypułkowy 'Concordia'


Dąb szypułkowy 'Irtha'


Dąb szypułkowy 'Marginata'


Dąb szypułkowy 'Pectinata'

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ]

Zdjęcia zawdzięczamy forumowiczowi tomboj0.