Lilia

Lilium

Znanych jest ponad 80 gatunków lilli znajdujących się na całej ziemi. Pomimo takiej różnorodności kilka cech dla większości gatunków jest wspólnych np. cebula zbudowana z licznych łusek, kwiat zbudowany z 6 płatków osadzonych na dwóch płaszczyznach, ze środka wystaje sześć pręcików z dużymi pylnikami plus jeden większy na środku. Różnorodność tych roślin pozwala na szerokie zastosowanie ich w ogrodzie (ogród skalny, donice, kwiat cięty...). Dlatego lilie podzielono na kilka grup ogrodowych:

1. Mieszańce azjatyckie
W stanie naturalnym występują w Azji. Kwitną wcześnie i są całkowicie mrozoodporne. Doceniono je przede wszystkim ze względu na to, że nie mają wysokich wymagań glebowych i klimatycznych oraz są odporne na wiele chorób typowych dla lilii.
- L. amabile Palib. - lilia delikatna
- L. bulbiferum - lilia bulwkowata
- L. cernuum Komarow - lilia zwisła
- L. deuricum Ker-Gaw. - lilia dauryjska
- L. davidii Duchartre - lilia Dawida
- L. philadelphicum - lilia filadelfijska
- L. pumilum DC. - lilia drobna
- L. tigrinum Ker-Gaw - lilia tygrysia

2. Martagon
- L. martagon - lilia złotogłów
- L. hansonii Leichtl. - lilia Hansona

3. Mieszańce candidum
- L. candidum - lilia biała
- L. chalcedonicum - lilia chalcedońska

4. Mieszańce amerykańskie
- L. ocellatum
- L. pardalinum Kell.
- L. parryi Wat.

5. Mieszańce longiflorum - długokwiatowe
- L. longiflorum Thunb.
- L. formosanum Wall.
- L. wallichianum Kell.

6. Mieszańce trąbkowe
- L. brownii F.E. Brown - lilia Browna
- L. leucanthum Baker - lilia bielejąca
- L. regale Wil. - lilia królewska
- L. sargentiae Wil. - lilia sargentyńska
- L. henryi Bak. - lilia Henryka

7. Mieszańce orientalne
- L. auratum Lindl. - lilia złocista
- L. japonicum Thunb. - lilia japońska
- L. rubellum Bak. - lilia różowa
- L. speciosum Thunb. - lilia wspaniała

8. Mieszańce nie przyporządkowane do powyższych grup

9. Gatunki botaniczne Od niedawna mamy możliwość uprawy mieszańców międzygrupowych tj. grupa azjatycko-orientalna (bogactwo barw, a zarazem łatwość w uprawie), mieszańce lilii długokwiatowych z orientalnymi (wielokolorowe, duże, wydłużone kwiaty). Najnowszym sukcesem hodowców jest połączenie lilii orientalnych z trąbkowymi- orienpety. Są łatwe w uprawie, kwiaty mają duże, z jednej łodygi warasta ich bardzo dużo. Niestety w Polsce na razie trudno je dostać, a jeśli już znajdziemy to cena większość działkowców na pewno zniechęci.

Jako że lilie występują praktycznie na całym globie, to ich sposób uprawy różni się w zależności od gatunku. Można jednak wymagania tych roślin nieco uogólnić. Gatunki japońskie (czyli np. grupa oriantalna) i amerykańskie przeważnie lubią miejsca zacienione, gleby kwaśne, wiglotne, lecz przy tym dobrze zdrenowane. Gatunki azjatyckie i europejskie najlepiej rosną na przepuszczalnych glebach o odczynie obojętnym, w lekkim lub pełnym słońcu. Jednak dla wszystkich lilii ziemia powinna być żyzna, próchniczna. Wskazane jest również ściółkowanie, które ochroni glebę przed wysychaniem. Znana od lat zasada mówiąca o tym, żeby dół rośliny był w cieniu, a góra w słońcu, doskonale się sprawdza. Jako ciekawostkę dodam że istnieją gatunki (candidum, chalcedonicum), które mogą rosnąc na cięższych, zasadowych glebach. Cebule lilii albo wykopujemy jesienią (do września) i przechowujemy w torfie w chłodnej piwnicy (2 stopnie), albo bardzo solidnie okrywamy. Przed posadzeniem cebul (jeśli wykopywaliśmy) nawozimy ziemię gotowymi lub wymieszanymi przez nas nawozami mineralnymi najlepiej w stosunku N:P:K równym 12:15:35. Cebule sadzimy w pierwszej połowie października, aby ukorzeniły się dobrze przed nadejściem zimy. Możemy je przedtem odpowiednio zaprawić (np. Kaptanem). Pamiętajmy, aby cebule przed włożeniem do podłoża były suche. Po pierwszych przymrozkach przykrywamy ziemię warstwą ściółki. Wiosną nawozimy lilie dwukrotnie zwykłym nawozem mineralnym takim jak Azofoska. Po przekwitnięciu ścinamy kwiatostan, aby roślina nie wytwarzała nasion.

Najprostszym sposobem rozmnażania wiekszości gatunków lilii jest odzielenie cebul bocznych od cebuli matecznej. Równie łatwe jest rozmnażanie z łusek odcinanych od cebuli głównej. Ważne jest, aby taki odcinek miał fragment łuski. Robimy to pod koniec lata, gotowe łuski umieszczamy w mieszaninie wilgotnego torfu z piaskiem. Po dwóch miesiącach przenosimy sadzonki do zimnego pomieszczenia. Po ukazaniu się pierwszych liści, przesadzamy cebulki do odrębnych doniczek. Po roku rozsada cebul jest gotowa do wysadzenia do ogrodu. Niektóre gatunki (np. bulbiferum i tigrinum) można rozmnażać za pomocą cebul powietrznych powstających w kątach liści. Zbieramy je pod koniec lata, umieszczamy w pojemnikach z wiglotnym piaskiem i przechowujemy w temperaturze około 5 stopni do wiosny. Do ogrodu gotowe cebule przenosimy jesienią. Wiekszość mieszańców azjatyckich i trąbkowych wytwarza na pędzie podziemnym cebule. Zbieramy je jesienią i od razu sadzimy na nowe miejsce.

Może jeszcze kilka słów o chorobach i szkodnikach.

Choroby grzybowe:
Szara pleśń - najczęstsza choroba lilii. Charakteryzuje się występowaniem owalnych, żółtych (i ciemniejszych) plam na liściach. Porażone są również kwiaty. Zwalczamy Kaptan (0,2%), Benlate (0,1%), Euparen (0,25%), Ronilan (0,1%).
Zgnilizna podstawy cebul i fuzarioza cebul - porażona piętka i nasada łusek (szybkie zamieranie całej rośliny), co jest wynikiem źle zdrenowanego podłoża, dużej wiglotności. Aby temu zapobiec pamiętajmy o odpowiednim drenażu i ewentualnym moczeniu cebulki przez 30 minut w Bentlate (0,2%)
Zgnilizna podstawy pędu - brunatnienie pędu przy nasadzie. We wczesnym stadium rozwoju choroby można stosować Fongarid lub Ridomil, oba w stężeniu (0,05%)
Rdza lilii - na spodzie liścia dostrzegalne są żółtobrązowe brodawki. Stosujemy Dithane M-45 (0,2%), Baycor lub Bayleton (0,2%).

Choroby wirusowe:
Utajony wirus lilii - niestety praktycznie brak objawów zakażenia. Dopiero przy silnym zakażeniu można dostrzec jasne smugi na liściach i kędzierzawość liści.
Wirus mozaiki ogórka - chlorotyczne, równoległe do nerwów plamy na liściach.
Wirus pstrości tulipana - brunatne plamy (pierścienie) na cebulach, mozaika na liściach.
Wirus nekrotycznej kędzierzawki tytoniu - kędzierzawienie liści.
Wszystkie zarażone rośliny należy wykopać i spalić. Zapobiegać takim infekcjom można przede wszystkim poprzez zwalczanie mszyc.

Szkodniki:
Wciornastek liliowiec - niewielkie, ruchliwe, czarnobrunatne owady. Powodują powstawanie drobnych plam i póżniejsze żółknięcie liści. Actellic 50 EC (0,1%), Decis 2,5 EC (0,05%), Primor 30 DP (0,1%).
Ostępka lilianka - szkodzi przede wszystkim larwa, która żetuje w pąkach kwiatowych, które gniją i z czasem usychają. Uszkodzone pąki obrywamy. Prewencyjnie w czaise tworzenia pąków stosujemy Basudin 25 EC (0,1%).
Poskrzypka liliowa - czerwony chrząszcz z czarnymi nogami oraz jego larwa koloru szarego wygryzają dziury w liściach i pąkach kwiatowych. Zwalcza Actellic 50 EC (0,1%) i Owadofos 540 EC. Ewentualnie szkodnika można wyłapywać ręcznie.

[ Komentarze ] [ Dodaj komentarz ] Dnia 22.05.2010 o godzinie 17:01:57 lFKclDbFBqj napisał(a): Ru9GLD gjmdyhgjaayq, [url=http://jyohpujsbbkc.com/]jyohpujsbbkc[/url], [link=http://wpbxgrixdsgt.com/]wpbxgrixdsgt[/link], http://ephaucpizoyo.com/ Dnia 02.09.2009 o godzinie 15:16:46 kika napisał(a): śliczne te Lilie, mają piękne ksztauty i kolory. Najładniejsze są te różowe i białe. Dnia 02.07.2008 o godzinie 22:03:52 dorotka napisał(a): ja również mam taki problem nie wiem co robić??? Dnia 22.08.2007 o godzinie 21:16:31 bobi napisał(a): witam mam problem pąki przy odmianie elite ( pomranczowej ) schną i staj się brązowe wykopałem cebule kwiat ma korzenie ale niestety cebula mial jak sadzielm 18 cm srednicy teraz cebula jest malutka znikomo mała kwiaty podlewam raz wtygodniu bardzo bede wdzieczny7 zapomoc

Zdjęcie żółtych lilii na tle pergoli zawdzięczamy Forumowiczce 'ejka'